strona główna

biblia online słownik postaci biblijnych słownik terminów biblijnych słownik miejsc biblijnych theophilos Jezus.pl zakupy online pomoc

KSIĘGI MĄDROŚCIOWE

Księgi Hioba, Przysłów i Koheleta znane są jako księgi mądrościowe. Ten sam rodzaj pism pojawia się także gdzie indziej w Starym Testamencie, zwłaszcza w niektórych Psalmach. Przykłady literatury mądrościowej znane są także w krajach sąsiadujących z Izraelem.

Król Salomon cieszył się wielkim uznaniem ze względu na swoją mądrość i to z jego imieniem łączy się mądrość Księgi Przysłów i Koheleta, tak jak króla Dawida wiąże się z poezją Psalmów.

Księgi mądrościowe znacznie różnią się od siebie treścią. Księga Hioba jest wielkim poematem na temat sensu cierpienia; Księga Koheleta rozważa pozorny bezsens życia; Księga Przysłów to zbiór powiedzeń odnoszących się do zachowania w życiu codziennym.

Księgi te mają, mimo wszystko, wiele cech wspólnych. Każda z nich dotyczy zachowania i codziennego życia. Bóg jest we wszystkich tych księgach najważniejszy i widzimy Go bardziej w domu i w działaniu, niż w świątyni.

Księgi mądrościowe mają także wspólne przesłanie, mówiące, że zgodnie z wolą Bożą ludzie znajdują mądrość, gdy szanują Boga i postępują zgodnie z Jego prawami.


KSIĘGA HIOBA

Księga ta - wspaniały dramatyczny poemat - podejmuje odwieczny prob­lem cierpienia. Opowiada o dobrym człowieku, Hiobie, który mimo iż stracił cały dorobek życia, to jednak zachował wiarę w Boga.

Treść

Prolog: Szatan uzyskuje zgodę na sprawdzenie Hioba i dotyka go serią nieszczęść 1-2

Część 1 : Rozmowa Hioba z trzema przyjaciófmi 3-31

  • Hiob uskarża się na Boga 3
  • Przyjaciele Hioba stwierdzają, że musiał on zasłużyć sobie na te nieszczęścia, ale Hiob temu zaprzecza; zadaje pytania Bogu 4-14
  • Hiob i jego przyjaciele sprzeczają się, czy złym ludziom dobrze się powodzi 15-21
  • Przyjaciele powtarzają swoje przekonanie, ale Hiob deklaruje swą niewinność przed Bogiem 22-31

Część 2: Stojący dotychczas z boku Elihu przedstawia fafszywy obraz odległego Boga 32-37

Część 3: Bóg odkrywa swą wielkość przed Hiobem 38,1-42,6

  • Moc Boża widoczna w stworzeniu 38-41
  • Hiob korzy się przed Bogiem 42,1-6

Epilog: Bóg blogosławi Hiobowi 42,7­16 (prolog i epilog są jedynymi niepoetyckimi częściami tej księgi).

Czas spisania

Powstała w czasach powygnaniowych, prawdopodobnie około II w. przed Chr. Spisana jest przez nieznanego żydowskiego autora.

Sławne fragmenty

  • Hymn pochwalny mądrości 28
  • Ufność Hioba w dobroć Boga (19,25): "Lecz ja wiem: Wybawca mój żyje..."

Przestanie

Historia Hioba przywołuje drażliwy problem. Jeśli Bóg jest sprawiedliwy, dlaczego dobrzy ludzie cierpią? Hiob jest przekonany, że nie cierpi za żaden grzech, ale nie może znaleźć Boga, by Go o to spytać. Wtedy Bóg ukazuje mu się i Hiob jest usatysfakcjonowany - nie za sprawą argumentów, ale przez sam fakt spotkania Boga w całej Jego potędze i mądrości.


KSIĘGA PSALMÓW

Zbiór 150 hymnów, modlitw i wierszy wyrażających wszystkie stany emocjonalne. Elementem jednoczącym Psalmy jest głęboka wiara i miłość do Boga. Po wygnaniu Psalmy stały się dla Zydów księgą hymnów i modlitewnikiem. Później przejęli to chrześcijanie.

Treść

Psalmy podzielono na pięć ksiąg, z których każda kończy się słowami pochwały (patrz koniec Psalmu 41, 72, 89, 106 i cały Psalm 150).

Być może jednak lepiej jest podzielić psalmy pod względem typów. Wyróżnić można przede wszystkim: hymny chwalące Boga, lamentacje wspólnotowe, psalmy królewskie (związane okazjonalnie z wydarzeniami z życia króla), lamentacje indywidualne i dziękczynienia.

Czas

Pierwszy zbiór psalmów ułożono za panowania króla Dawida lub być może jeszcze wcześniej. Proces tworzenia psalmów trwał jednak przez większą część historii Izraela, choć niektórzy uważają, że momentem szczytowym był okres po powrocie z niewoli babilońskiej i czas odbudowy Świątyni.

Miejsce

Wiele psalmów śpiewano w trakcie nabożeństw w Świątyni. Jednak inne powstały w latach wygnania. Niektóre wyrażają wiarę całego Izraela, inne - odczucia bardzo indywidualne i głęboko osobiste.

Kto je napisał?

Wielu różnych ludzi. Siedemdziesiąt trzy spośród nich powiązanych jest tradycjnymi tytułami z królem Dawidem, niektóre odnoszą się do konkretnych epizodów z jego życia. Z pewnością zamiłowanie do muzyki i oddanie, z jakim czcił Boga, czynią Dawida pierwszym autorem psalmów Izraela

Ulubione Psalmy

Każdy ma swój ulubiony Psalm. Do najbardziej znanych należą: "Niebiosa głoszą chwałę Boga" 19 "Pan jest moim pasterzem, nie brak mi niczego" 23 "Bóg jest dla nas ucieczką i mocą" 46 "Zmiłuj się nade mną, Boże, w swojej łaskawości" 51 "Przyjdźcie, radośnie śpiewajmy Panu" 95 Psalm o Bożej dobroci 103 Bóg czuwa nad nami 121 "Panie, przenikasz i znasz mnie" 139

Przesłanie

Rozpiętość uczuć jest niebywała ­ od najpełniejszej radości do najczarniejszej rozpaczy. Popularne przesłanie mówi o tym, że Bóg obecny jest w każdej dziedzinie ludzkiego życia. Wszelkie wątpliwości ludzkiego życia łączą się tu z niezachwianą wiarą w miłość Boga. Niewielu jest ludzi, którzy mogą powiedzieć, że Psalmy nie są odbiciem także i ich uczuć.


KSIĘGA PRZYSŁÓW

Zbiór sentencji pochodzących od izraelskich nauczycieli mądrości. Istotą ich jest znalezienie i podążanie za mądrością, która każe skupiać się na Bogu oraz zastosowanie jej w swoim codziennym życiu.

Treść

Część 1: Pochwala mądrości 1-9

Część 2: Mądre pouczenia 10-29

  • Przysłowia Salomona 10,1-22,16
  • Trzydzieści mądrych pouczeń 22, 17-24,21
  • Dodatkowe pouczenia 24,22-33
  • Drugi zbiór przysłów Salomona zebrany za króla Ezechiasza 25-29

Część 3: Dodatek 30-31

  • Nauka Agura 30
  • Nauka matki króla Lemuela 31,1-9
  • Idealna żona 31,10-31

Czas

Wspomina się o dwóch królach Izraela: Salomonie, o którym mówi się, że był najmądrzejszym władcą, i Ezechiaszu, który doprowadził do zebrania przysłów. Proces zbierania i układania przysłów trwał prawdopodobnie jeszcze długo po panowaniu tych królów. Zatem Księga Przysłów obejmuje swoją zawartością znaczną część okresu starotestamentowego. Wielu uczonych widzi związki pomiędzy Księgą Przysłów a egipską nauką mądrości, którą głosił Amenemope.

Sławne fragmenty

"Podstawą wiedzy jest bojaźń Pańska" 1,7 "Z całego serca Bogu zaufaj" 3,5-6

Temat

W przeciwieństwie do cierpień Hioba i pesymizmu Księgi Koheleta, Księga Przysłów wyraża głównie optymizm. Podobnie jak w Księdze Powtórzonego Prawa wyrażona jest tutaj wiara, że postępując zgodnie z nakazami Boga uzyskamy Jego błogosławieństwo.

Przysłowia dotyczą życia domowego i przyjaźni, pracy u kogoś i u siebie, życia króla i poddanego.

Księga podejmuje tematy mądrości i głupoty, prawości i niegodziwości, tego jak mówić mądrze o bogactwie, temat ubóstwa, nadziei i obaw, radości i smutku, złości, ciężkiej pracy i odpoczynku.

Podstawą wszelkiej mądrości jest bojaźń Boża.


KSIĘGA KOHELETA

Księga Koheleta czyli Eklezjastesa, podobnie jak Księga Hioba, podejmuje ponadczasowe pytanie: dlaczego życie wydaje się tak bezcelowe? Jest ona jedną z ksiąg dydaktycznych.

Autor Kohelet, "Filozof", nazwany jest "królem, synem Dawida". Kohelet powiada ­ "Mądrość wola na ulicach... Nawołuje na drogach zgiełkliwych, w bramach miejskich przemawia" mówi autor Księgi Przysłów. Księgi mądrościowe proponują modrą drogę życia, ponieważ ma ona swój początek w szacunku do Boga.

Sławne fragmenty

"Wszystko ma swój czas" 3,1-8

Temat

Bez względu na to, jak bardzo ludzie zabiegają o mądrość, powodzenie czy sprawiedliwość, rezultaty będą krótkotrwałe i ograniczone. Szukanie czegoś, co byłoby trwałe w życiu, to "pogoń za wiatrem". Owo podejście wywodzi się z pesymistycznego rozumienia Boga przez Koheleta. Wierzy on w Boga, ale sądzi, że nigdy nie zgłębimy Jego zamiarów. Księga ukazuje ubóstwo życia ograniczonego tylko do spraw ludzkich. "Pracuj ciężko i ciesz się owocami swej pracy - mówi Filozof - ponieważ to wszystko, co jest".

Obecność tej księgi wśród innych ksiąg biblijnych świadczy, że Bóg zajmuje się także taką osobą, dla której wiara jest rzeczą trudną.


PIEŚŃ NAD PIEŚNIAMI

Zbiór sześciu pieśni, w formie dialogu pomiędzy młodym mężczyzną a oblubienicą na temat ich wzajemnej miłości. (We współczesnych przekładach zaznaczono wyraźnie, kto kiedy mówi). Oblubieńcy rozmawiają wiosną na wsi. Sielankowe opisy podkreślają wielki wzajemny fizyczny zachwyt zakochanych.

Autor Kilka razy wspomina się Salomona, ale związki z nim nie są jasne.

Znaczenie Pieśni mówią o cudzie fizycznej miłości. Miłość taka pochodzi od Boga i właściwe jest, by jedna z ksiąg Biblii o niej traktowała. Często Pieśń nad Pieśniami interpretuje się także jako alegorię miłości pomiędzy Chrystusem a Kościołem.



Opracował Piotr Wasilewski, na podstawie "Encyklopedia Biblii" © 1997 Świat Książki, ISBN 83-7129-600-2


Copyright © 1999-2006 Digital Gospel. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Kolokację serwera oraz łącze zapewniają Śląskie Sieci Światłowodowe.